Zanim zaczniesz hydroizolację: strefy mokre, podłoże i detale łazienki

1. Wybierz rozwiązanie odpowiednie do konstrukcji

FF System R to system powłokowy przeznaczony według instrukcji do stref mokrych 1 i 2 na konstrukcjach masywnych oraz do strefy 2 na konstrukcjach płytowych. FF System Folie jest systemem z matą, przewidzianym dla dopuszczonych podłoży płytowych i masywnych w obu strefach. Dopuszczenie dotyczy kompletnego układu, a nie dowolnego podłoża lub zamiennego zestawu produktów.

Instrukcje podają opór przenikania pary wodnej około 1 100 000 s/m dla System R oraz około 3 900 000 s/m dla System Folie. Są to wartości w jednostce użytej przez producenta, nie współczynnik Sd wyrażany w metrach.

2. Ustal zasięg stref mokrych

W instrukcjach intensywność oddziaływania wody decyduje o podziale pomieszczenia. Strefa mokra 1 obejmuje całą powierzchnię podłogi, ściany od podłogi do sufitu przy wannie i prysznicu oraz pas ścian co najmniej 1 m poza miejscem kąpieli. W obszarze tego metra do strefy 1 może należeć również przeciwległa ściana wraz z jej bokiem. Jeżeli część ściany zewnętrznej znajduje się w strefie 1, całą tę ścianę traktuje się jako strefę 1. Strefa mokra 2 to pozostałe powierzchnie ścian.

System R rozróżnia dodatkowo samo miejsce kąpieli: podłogę prysznica lub pod wanną oraz ściany za wanną lub prysznicem do wysokości 2 m nad gotową podłogą. Nie ogranicza to zasięgu strefy 1 do wysokości 2 m. Przy okładanej płytkami przegrodzie dochodzącej do sufitu jej boczna krawędź należy do strefy 1, a tylna powierzchnia do strefy 2. Zasięg trzeba uzgodnić z wykonawcą, uwzględniając wymiary osłon i położenie wanny.

Pralnia, WC i pomieszczenia techniczne

Źródła przewidują stosowanie odpowiednich części zasad także do podłóg ceramicznych narażonych na wyciek lub rozlaną wodę: w pralniach, WC, pomieszczeniach z podgrzewaczem wody, pompą ciepła lub kotłem. Dotyczy to nowych realizacji i remontów. Według przywołanych zasad szwedzkich kuchnie mieszkalne nie są objęte opisanym wymaganiem hydroizolacji podłogi; nie jest to ogólna instrukcja rezygnacji z izolacji w każdym projekcie kuchni.

3. Odbierz podłoże przed zamknięciem go hydroizolacją

Wykonawca powinien obejrzeć podłoże przed rozpoczęciem prac i ustalić, czy nie ma widocznych wad. Instrukcje odwołują się do tolerancji AMA Hus, tabel 43.DC/1 dla podłóg i 44.C/1 dla ścian. Duże formaty płytek na ścianie wymagają większej dokładności niż podstawowe tolerancje. Format okładziny należy więc ustalić przed wyrównaniem powierzchni.

Źródła opisują również podział odpowiedzialności: jeżeli podłoże nie wchodzi w zakres robót glazurnika, nie ustalono inaczej i oględziny nie ujawniły odstępstw, wykonawca może w opisanym szwedzkim trybie przyjąć spełnienie wymagań podłoża. Widoczne usterki trzeba jednak wyjaśnić przed zakryciem.

• Beton: uwzględnij skurcz. Jeśli nie ustalono inaczej, dojrzewanie w normalnych warunkach wewnętrznych powinno trwać co najmniej 3 miesiące. Młody beton wymaga osobnej oceny wilgotności, wysychania i przyczepności. Gładkie, zwarte powierzchnie, np. po stalowym szalunku, mogą wymagać obróbki. Usuń mleczko cementowe i olej szalunkowy; rysy i nierówności napraw lub zeszlifuj.
• Tynki: podłożem może być tynk cementowy albo cementowo-wapienny oraz równoważny materiał wskazany przez producenta. Tynk wapienny nie jest odpowiedni. Usuń słabe drobne cząstki z powierzchni.
• Płyty: konstrukcja musi być stabilna wymiarowo, odpowiednio sztywna i przeznaczona pod hydroizolację oraz płytki. Montaż wykonaj według dostawcy płyt lub projektanta. Płyty drewnopochodne zasadniczo nie są bezpośrednim podłożem, choć mogą występować jako warstwa za płytą właściwą. Źródła dopuszczają płyty gipsowo-kartonowe na ścianach, a BKR zaleca specjalne płyty do pomieszczeń mokrych w całym pomieszczeniu.
• Remont: zasadą jest usunięcie wcześniejszych warstw wykończeniowych. Instrukcje wymieniają m.in. powłoki wraz ze szpachlą piaskową pod nimi, tynk wapienny, materiały asfaltowe, wykładziny z klejem, tapety do łazienek, farby, kleje i tkaniny. Jeśli nie da się usunąć warstwy w całości, skonsultuj rozwiązanie z Centro; pozostawienie jej wymaga uzgodnienia i odnotowania w dokumentacji.

Wilgotność zależy od użytego produktu

Podłoże powinno być powierzchniowo suche i mieć możliwość oddawania wilgoci resztkowej. Wartości RF w instrukcjach oznaczają wilgotność względną podłoża, nie procent wilgotności masowej, wynik CM ani wilgotność powietrza.

Materiał i podłoże nie mogą mieć mniej niż +10°C. Zalecane warunki pracy to +18 do +20°C i około 50% wilgotności powietrza. Chłód i większa wilgotność wydłużają schnięcie; ciepło i suche powietrze je skracają. Unikaj bezpośredniego słońca, temperatur powyżej +25°C oraz zbyt szybkiego wysychania.

4. Sprawdź podłogę na stropie drewnianym

Instrukcja Folie nie przewiduje układania hydroizolacji bezpośrednio na płytach podłogi ze spadkiem, z wyjątkiem płyt spadkowych przeznaczonych pod okładzinę ceramiczną. Rozstaw osiowy belek nie powinien przekraczać 600 mm. Strop drewniany wymaga wzmocnienia, aby ograniczyć ugięcia między belkami i przenoszenie ruchów wywołanych wilgocią lub temperaturą na płytki.

Producent podaje następujący przykład wzmocnienia: grunt FF P-10 Base Primer albo FF P-20 Extra, siatka o średnicy drutu około 2,5 mm i oczku około 10 × 10 cm lub równoważne zbrojenie z włókna szklanego, następnie FF A50 Avjämningsmassa o grubości co najmniej 12 mm. Jeżeli występuje elektryczny przewód grzejny, masa powinna przykrywać jego górę warstwą co najmniej 10 mm, przy łącznej grubości minimum 15 mm w najniższym punkcie. To przykład z instrukcji Folie, wymagający sprawdzenia dla konkretnej konstrukcji.

5. Zaplanuj spadki i osadź odpływ

Spadek w stronę odpływu trzeba wykonać zarówno w podłożu pod hydroizolacją, jak i na powierzchni okładziny. Przeciwspadek nie jest dopuszczony w żadnej części pomieszczenia. Wszystkie wartości mierzy się w kierunku wpustu.

Alternatywne spadki wynikające z dużych płytek, stałego wyposażenia, dostępności lub kilku odpływów należy uzgodnić przed wykonaniem. Instrukcja Folie wymaga zapisania takich ustaleń w dokumencie jakości według BBV.

Kontrola wpustu podłogowego

• Wpust i ewentualny pierścień podwyższający muszą odpowiadać właściwej dokumentacji dopuszczenia. Źródła nakazują wymianę wpustów sprzed 1990 r. oraz wpustów o niepewnym pochodzeniu, wieku, stanie lub działaniu.
• Zamocuj odpływ według jego producenta tak, aby nie było wzajemnych ruchów między rurą, podłożem, uszczelnieniem i posadzką.
• Wpust powinien być poziomy: podana tolerancja to ±2 mm od środka do zewnętrznej krawędzi kołnierza. Kołnierz ma znajdować się na poziomie podłoża hydroizolacji.
• Do otworu w mankiecie i macie stosuj właściwe narzędzie producenta wpustu. Centro zaleca odpływy z mechanicznym pierścieniem zaciskowym.
• Ramkę pod płytki podeprzyj zaprawą, wyrównaną i gładką. Widoczny pierścień zaciskowy musi pozostać wolny od zaprawy.
• Odpływy przyścienne wymagają odrębnej instrukcji połączenia z FF System.

6. Uporządkuj przejścia rur i instalacje

Rury wodne i kanalizacyjne

Na ścianach przy wannie i prysznicu instrukcje przewidują wyłącznie przejścia wodne potrzebne do baterii. Rury muszą być unieruchomione, czyste i nieuszkodzone na powierzchni uszczelnienia. W systemach „rura w rurze” uszczelnia się rurę osłonową albo przeznaczony do tego detal, według producenta instalacji.

• Szczelina między rurą a podłożem przy przejściu: maksymalnie 2 mm. Większą należy naprawić odpowiednią masą. Folie wskazuje FF M-1K Lim przy szczelinach mniejszych niż około 5 mm oraz FF V-100 przy większych; R wskazuje FF V-100 lub równoważny produkt.
• Przy średnicach do 32 mm rozstaw osi rur wynosi 60 ±2 mm. Przy większych średnicach odległość pomiędzy powierzchniami rur powinna wynosić co najmniej 60 mm. Średnicę odnosi się do powierzchni, na której ma przylegać uszczelnienie.
• Przez podłogę pomieszczenia mokrego powinny przechodzić tylko kanalizacja i wpust. Wyjątek opisany w źródłach dotyczy urządzeń takich jak podgrzewacz, pompa ciepła lub wodomierz, z odpowiednią tuleją przejściową poza miejscem kąpieli.
• Rury kanalizacyjne nie powinny znajdować się w miejscu kąpieli. Ich górna krawędź podczas wykonania izolacji powinna znajdować się około 40 mm lub więcej nad jej podłożem. Króciec WC lub rura muszą mieć gładką powierzchnię.
• Zostaw przy ścianie tyle miejsca, by cały mankiet dało się wkleić. Końce kanalizacji zabezpiecz na czas budowy.

Elektryka

Źródła opisują stałe przejścia o średnicy co najmniej 16 mm albo rozwiązanie wskazane przez dostawcę instalacji. Przy wannie i prysznicu dopuszczają tylko niezbędne przejścia, wykonane sztywnym kolanem typu VPS lub równoważnym; nie dopuszczają tam elastycznego peszla. Nie zastępuje to projektu i wymagań bezpieczeństwa instalacji elektrycznej.

Według instrukcji puszka podtynkowa przy drzwiach w strefie mokrej 2 nie wymaga tego uszczelnienia; pozostałe puszki wymagają mankietu. W Folie opisano także wariant bez mankietu: mata dochodzi do puszki ze szczeliną najwyżej 2 mm, a FF M-1K Lim łączy puszkę z matą i wychodzi na nią około 5–10 mm. Ten detal dotyczy również puszek podwójnych i potrójnych.

Wentylacja

Przejścia wentylacyjne nie powinny znajdować się w miejscu kąpieli. System R opisuje ich uszczelnienie mankietem FF M-Rörmanschett. W Folie stosuje się mankiet, jeśli to możliwe; przy kołnierzu można przykleić do niego matę FF M-1K Lim. Gdy przejście nie ma kołnierza, mata powinna dojść ze szczeliną do około 2 mm, a FF M-1K Lim połączyć ją z przejściem i wyjść na matę około 5–10 mm.

Zabudowa WC i urządzenia podtynkowe

Hydroizolacja powinna być ciągła za zabudową WC i pod nią. Uszczelnij również boki, ścianę i podłogę wokół ukrytego zbiornika, nawet gdy pozostała ściana WC nie wymaga takiego zabezpieczenia. W najniższym punkcie zabudowy wykonaj wyprowadzenie pozwalające zauważyć ewentualny wyciek.

Szafki rozdzielaczy, skrzynki i baterie podtynkowe, stelaże WC oraz klapy rewizyjne muszą nadawać się do połączenia z hydroizolacją w miejscu montażu. Stosuj instrukcję konkretnego urządzenia i dopuszczony detal połączenia z FF System.

7. Przygotuj progi, ościeża i pozostałe połączenia

Drzwi, ościeżnice i próg

Ościeżnica lub jej poszerzenie oraz próg powinny być zlicowane z podłożem hydroizolacji. Próg albo próg pomocniczy i ościeżnica mają być zamontowane przed uszczelnianiem; odstępstwo zapisuje się w dokumentacji. Wywiń izolację na próg do poziomu gotowej podłogi. Górna krawędź wywinięcia przy drzwiach powinna znajdować się co najmniej 20 mm ponad poziomem hydroizolacji przy górnej krawędzi wpustu.

W strefie mokrej 1 System R przewiduje doprowadzenie do ościeżnicy FF M-Tätremsa albo taśmy samoprzylepnej. W strefie 2 nie wymaga wyprowadzenia na ościeżnicę. W Folie taśmę samoprzylepną przykleja się przed matą; alternatywnie wyprowadza się na ościeżnicę matę lub taśmę FF M-Tätremsa.

Gdy próg znajduje się przy głębokim ościeżu, źródła opisują użycie narożników wewnętrznych i zewnętrznych. Dla FF System wskazują możliwość wykonania detalu od około 50 mm odległości między ścianą a progiem, z zachowaniem zakładów około 40–50 mm. Przy odległości poniżej około 110–120 mm może być potrzebne dopasowanie narożników; nie wolno zmniejszyć ich poniżej około 50 mm. Ostateczny układ dobierz do pełnego detalu producenta.

Połączenie Folie z wykładziną PVC

Wyrównaj uskok między wywinięciem wykładziny a ścianą odpowiednią masą, np. FF V-100. Oczyść pas co najmniej 30 mm na wywinięciu; źródło wymienia aceton lub środek o podobnym działaniu, dlatego jego zgodność z konkretną wykładziną trzeba ustalić przed użyciem. FF M-Folie lub FF M-Tätremsa przyklej FF M-1K Lim, FF M-2K albo FF M-2K Longlife, zachodząc co najmniej 30 mm w dół na wywinięcie. Tym samym dopuszczonym produktem zamknij krawędzie.

Zakończenie przy suficie

Instrukcja Folie zaleca zakończenie izolacji około 10 mm poniżej naroża sufitowego. Opisuje też zakończenie do 50 mm od sufitu, m.in. gdy farba sufitowa schodzi na ścianę. Gdy sufit nie został jeszcze pomalowany, izolację doprowadza się możliwie blisko niego, nie dalej niż 50 mm. Wybór zakończenia skoordynuj z wykończeniem sufitu.

8. Zestaw materiały i narzędzia przed pracą

Taśma FF M-Tätremsa ma wymiar 11 cm × 30 m, a wersja samoprzylepna 10,6 cm × 30 m. Sprawdź kierunek jej montażu i przyczepność. W Folie wersję samoprzylepną stosuje się pod matą na podłożu, nie na powierzchni maty. Prefabrykowane narożniki służą także do wnęk i ościeży. Mankiet FF M-Dosmanschett przewidziano do puszki lub przejścia o średnicy 70 mm, a samoprzylepny mankiet odpływu ma 37 × 37 cm.

Taśmę butylową FF M-Tätremsa Butyl źródło opisuje jako uszczelnienie połączenia rury z mankietem, jeśli pomieszczenie ma być zalewane wodą na głębokość co najmniej 50 mm. Wskazuje też jej zastosowanie przy większych przejściach w innych pomieszczeniach, gdy mankiet 120–135 mm jest za mały. Nie zastępuje to doboru detalu dla konkretnego zastosowania.

FF P-10 Base Primer jest bezrozpuszczalnikowym gruntem dyspersyjnym, który należy równomiernie wpracować w podłoże bez kałuż. Folie wymienia dodatkowo gotowy, szybkoschnący FF P-20 Extra, szczególnie do podłoży zwartych i niechłonnych, także do chłonnych. Zużycie i przygotowanie sprawdzaj na opakowaniu. Role klejów do maty oraz różnice zużycia opisuje poradnik montażu FF System Folie; warstwy M-10 Secure i M-1 Membran opisuje poradnik FF System R.

Przygotuj wałek z długim włosiem, pędzel, nożyczki, nóż, łatę do cięcia taśm, gładką szpachelkę z tworzywa, narzędzie do dociskania i mieszadło mechaniczne z odpowiednią końcówką. Nie przyklejaj akcesoriów ani płytek do materiału, na którym utworzył się już naskórek. Kontroluj rzeczywiste zużycie i przestrzegaj etykiet.

9. Ustal dokumentację i sposób postępowania przy naprawie

W szwedzkim trybie BBV uprawniony wykonawca wystawia dokument jakości Kvalitetsdokument, załącznik A, i przekazuje go inwestorowi oraz użytkownikowi po zakończeniu prac. Dokument ma być dostępny przy odbiorze. Folie opisuje możliwość wspólnego dokumentu dla większych realizacji, np. hotelu lub mieszkań na wynajem, po uzgodnieniu z inwestorem; przy mieszkaniach z indywidualnym ubezpieczeniem użytkownika przewiduje dokument na lokal.

Instrukcja Folie dopuszcza naprawy uszkodzeń i naprawy częściowe po remoncie, ale wymaga wcześniejszego kontaktu wykonawcy z Centro w celu uzyskania zgody i instrukcji konkretnej naprawy. Prace należy dokumentować na bieżąco zdjęciami, opisem i instrukcją producenta, a następnie przekazać komplet inwestorowi. Samodzielnej naprawy częściowej po zakończeniu realizacji nie obejmuje osobny dokument jakości z załącznika A wystawiany wyłącznie na tę naprawę.

Lista kontrolna przed rozpoczęciem montażu

• Ustalono strefy, rodzaj konstrukcji i wybrany system.
• Sprawdzono równość, sztywność, wilgotność i temperaturę podłoża.
• Wykonano spadki, osadzono odpływ i wybrano jego detal uszczelnienia.
• Rury i przejścia są unieruchomione, a mankiety dają się zamontować w całości.
• Przygotowano zabudowę WC, próg, ościeża, wentylację i zakończenie przy suficie.
• Zgromadzono kompletny zestaw materiałów, narzędzia i dokumentację.

Dalej: montaż FF System R ↗

Dalej: montaż FF System Folie ↗

Zobacz produkty do hydroizolacji ↗